زمینه های پذیرش رویکرد جامعه شناختی در حقوق اسلامی
39 بازدید
محل نشر: دانشکده حقوق و علوم سیاسی(دانشگاه تهران) » تابستان 1384 - شماره 68 » 42 صفحه
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
پرسش اصلی این مقاله، آن است که آیا می‏توان در کنار حقوق شناسی الهیاتی و فلسفی، برای حقوق شناسی اجتماعی-حقوقی(جامع شناختی)جایگاهی جدی و مشخص ترسیم کرد؟با مطرح شدن بحث‏های جامعه شناختی در ایران، این پرسش به طور جدی قابل بررسی است که تا چه اندازه می‏توان اراده مردمان (جامعه)را درایجاد و تحول قواعد و نهادهای حقوقی موثر دانست.پاسخ به این پرسش می‏تواند در آینده تحولات ایران بسیار موثر افتد و نیز بسیاری از رخدادهای پیشین را تبیین کند.البته اگر این پاسخ بخواهد سیر علمی و تحقیقی خود را طی کند، هرگز نمی‏تواند به صورت یک تجویز اجمالی و مبهم باشد، بلکه باید قدم به قدم با کاویدن عناصر نظری و مبانی به پیش رفت، تا سرانجام بتوان به پاسخی قابل فهم، روشن و قابل اجرا برای حقوق ایران دست یافت. این جستار، اندکی از این مسیر ناهموار، اجباری و غیر قابل بازگشت را طی کرده است و به دنبال یافتن پاسخ این پرسش که آیا می‏توان در حقوق ایران و بویژه حقوق اسلامی، دارای نوعی رویکردی اجتماعی(جامعه شناختی)به حقوق بود، در قلمرو علم کلام، علم اصول و فلسفه و علم فقه سیری کرده است و بر اساس نوع معرفت شناسی حقوقی، پذیرش نوعی نظریه اجتماعی‏حقوقی یا حقوق شناسی جامعه شناختی(رویکردی جامعه شناختی به حقوق)را ممکن می‏داند، رویکردی که به طور کلی، ارتباط و همبستگی حقوق و جامعه، رابطه دگرگونی اجتماعی و دگرگونی حقوقی، و نقش عوامل فراحقوقی و نیز ابزار بودن حقوق را برای دست یافتن به نظم و عدالت اجتماعی و حفظ و استقرار آن، به رسمیت می‏شناسد، هر چند قلمرویی از ارزش‏های مطلق که می‏تواند راهنمای نظام حقوقی جامعه باشد، نیز پذبرفته می‏شود. واژگان کلیدی: حقوق شناسی، حقوق شناسی جامعه شناختی، جامعه شناسی حقوق، رویکرد جامعه شناختی به حقوق، رویکرد اجتماعی-حقوقی، معرفت شناسی حقوقی، حقوق اسلامی.
آدرس اینترنتی